Armenia ya nyuma ya Jenoside

Armenia ya nyuma ya Jenoside

 Apr 10, 2023 - 01:23

Nyuma y'imyaka 109 Abanya-Armenia bakorewe Jenoside babayeho bate?

Igihugu cya Armenia giherereye hagati y'umugabane w'Uburayi ndetse n'Aziya mu gice bita Caucasus.

Iki gihugu kiba gifite ubuso bungana na km² 29,743, n'Abaturage bangana na miliyoni 2,957,000. Umurwa mukuru w'iki gihugu ukaba ari Yerevan.

https://thechoicelive.com/amateka-ya-jenoside-yakorewe-abanya-armenia

Armenia igihugu cy'imisozi n'ibirunga, kikaba cyarabonye ubwigenge ku wa 23 Nzeri 1991 kibukuye ku cyahoze ari Leta Zunze Ubumwe z'Abasoviyeti.

Abanya-Armenia bakaba barakorewe Jenoside mu mwaka 1914-1923, bayikorewe n'Ubwami bwa Ottoman bwari bwarigaruriye igihugu cyabo.

Nyamara nubwo Abanya-Armenia bakorewe Jenoside ndetse igihu cyabo kikaza kujya munsi y'ibendera ry'Abasoviyeti, ariko mu kinyejana cya 4 mu bihe byacu, Armenia nayo yahoze ari Ubwami bw'Abami.

Armenia nyuma ya Jenoside

Nyuma y'uko Jenoside yakorewe Abanya-Armenia irangiye, ibihugu byinshi byatinze kuyemeza kugeza mu mwaka 1985 ubwo UN yemezaga ko bakorewe Jenoside.

Guhera mu mwaka 1991 Armenia ikibona ubwigenge, uretse intambara ijya ibahanganisha n'igihugu cya Azerbaijan, ubundi iki gihugu kibarirwa mu bifite umutekano.

Armenia ikaba iri ku mwanya 85 mu bihugu bikize ku isi, gusa ikaba ibarirwa mu bihugu biri mu nzira y'Amajyambere(developing country) nk'uko Banki y'Isi ibigaragara.

Ubukungu bwa Armenia bushingiye kuki?

Nubwo Armenia ibarirwa mu bihugu biri mu nzira y'Amajyambere, ariko iki gihugu umubare w'abize ugera kuri 99.6% ndetse uburambe bw'Abanya-Armenia bukaba ari imyaka 74.5.

Umunya-Armenia akaba yinjiza amadorari ibihumbi 7,211 ku munsi.

Ku bw'ibyo iki gihugu, kiba cyohereza hanze ibintu birimo: amabuye ya diyama, umuriro w'amashyanyarazi, ndetse n'imboga n'imbuto.

Imirimo yinjiza amafaranga muri iki gihugu hakaba harimo ubuhinzi 31%, inganda 21%, ubucuruzi 8.7%, ubwikorezi 5.1 %, ubwubatsi 8.5%, ndetse n'ibindi bifite 24%.

Armenia ikaba ifite ibikorwaremezo biteye imbere harimo imihanda ya gariyamoshi ndetse imihanda ya kaburimbo myinshi.

Abanya-Armenia babanye gute n'Abanya-Turukiya babakoreye Jonoside?

Ibihugu byombi bikaba bitarigeze bicana uwaka kuva mu myaka 30 ishize, kuva igihe Armenia yaboneye ubwigenge nta buhahirane bwigeze buba hagati yabo.

Byongeye guhuhuka ubwo Turukiya yashyigikiraga Azerbaijan mu intambara yahanganyemo na Armenia bapfa intara ya Nagorno-Karabakh.

Armenia magingo aya

Kuri izi mpamvu, nta mubano wa dipolomasi uba hagati y'ibihugu byombi ku va mu 1993, ikindi kandi kuva muri uyu mwaka umukapa uhuza ibihugu byombi urafunze.

Icyakora muri uyu mwaka Aba Minisitiri b'Ububanyi n'Amahanga ku mpande zombi basinyanye amasezerano bongera gufungura imipaka.

https://thechoicelive.com/amateka-ya-jenoside-yakorewe-abanya-armenia

Muri rusange Armenia n' igihugu cyiri mu nzira y'Amajyambere, gusa Abanya-Armenia bakaba bariteje imbere bijyanye n'amateka yabo ndetse n'uko igihugu cyabo cyabayeho vuba.

Ikindi kandi, magingo aya Armenia ikaba itararebana neza n'Igihugu cya Turukiya cyabakoreye Jenoside nk'uko twabibonye haruguru.